Rotes Protectores

Descorbís Bossòst e eth sòn auviatge a trauès des sues rotes protectores.

Info Torisme Bossòst

Mos trapam en Grauèr, era naua avenguda deth passat sègle, qu´a estat tostemp eth cuelheder e eth lauader en Garona des cases deth pòble, abantes barrades ar arriu e ara, des dera dubertura des frontères en 1948, era arribada deth torisme e eth condicionament d´aguesta naua avenguda coma N-230, dubèrtes a Garona coma botigues e centre toristic dera vila. Parallèl ath Carrèr Major, antic Camin Reiau, i auie era mòla e es dus pònts de Garona tà passar ara Lana e ath Bocard, ara airau esportiu deth pòble. Aciu que compdaram era polida legenda des sies capèles.

Era Legènda des Capèles de Bossòst

Conden que i auec ua epòca, enquiath sègle XIX, en qu’era pèsta menaçaue es pòbles dera Val d’Aran. Un bon dia, un joen pastor de Bossòst pujaue damb eth sòn arramat tàs nauti peisheus e se trapèc a un monge, a qui li comentèc era pòur qu’auien es vesins de contagi dera malautia. Eth monge li diguèc que baishèsse tath pòble tà díder ara gent qu’auien de bastir sies capèles ath torn dera poblacion entà protegir-se. Atau ac hec eth gojat, mès non li heren cas e se’n tornèc entara montanha a veir ath monge. Aguest li hec a trèir era camisa, li merquèc ena esquia es cinc dits dera man e li diguec: “Ara òc que te creiràn e tanben les dides que les an de bastir totes encarades cap ath pòble entà non deishar qu’entre era pèsta”. Atau ac heren. Bastiren es sies capèles: Sant Fabian e Sant Sebastian, Sant Ròc, Sant Cerat, Sant Joan Crisòstom, Sant Antòni e Era Pietat, e segontes compde era legenda, era pèsta non entrèc en Bossòst. Ua auta version mos parle de sèt capèles, hènt referéncia ara que se trape ena entrada dera còva, Soala Casteràs, era capèla de Santa Eulària. Pes entorns deth Portilhon encara trapam un toponim que mos rebrembe ara legenda, er Arriulet deth Monge.

Rota des Capèles

Ei un camin que mos permeterà a conéisher part des capèles que, segontes era legenda, bastiren es vesins de Bossòst entà protegir-se dera pèsta. Era rota ei formada per dues parts diferenciades. Començaram gessent deth pòble tà recórrer era Lana de Bossòst, mès tot seguit haram un itinerari urban que mos amiarà enquias capèles e eth Cap dera Vila de Bossòst.

Soala Casteràs

Er itinerari mos amiarà entàs antics domenis dera Senhoria de Bossòst, eth Castèth de Bossòst, un punt estrategic entà controlar eth pas des enemics e comunicar-se visuaument damb d’auti castèths o tors de gaita der entorn. Des deth castèth se domine tota era poblacion e es sues tèrres, atau com es 7 capèles que protegien eth parçan, e tanben, ena rota trapam es rèstes dera capèla mès antica ena entrada dera Còva de Bossòst, Soala Casteràs.

Camins deth Portilhon

Pes camins deth temps vielh. Eth recorrut mos amiarà pes vielhs carrèrs a on accedien es vesins de Bossòst tara sua montanha entà trèir era husta, dalhar es prats o portar eth bestiar entàs nauti peisheus. Tanben i anauen entà amiar a tèrme era contrabanda, er intercambi d’aliments primaris tà subsistir, com eth cafè o eth sucre. Er an 1877 se bastic un aute camin, era “Rota vielha”, entà facilitar era arribada as visitants, damb calèches, as casinos plaçats en Plan d’Aiguabèra apròp deth Portilhon de Bossòst, a on se trape ena actualitat Aran Park, un parc de fauna locau des Pirenèus.

 

Capèla de Sant Fabian e Sant Sebastian

Ath delà der arriu e deth Pònt de Bossòst, ena barriada de Sant Fabian e parçan dera Lana, a on ère era vielha mòla e a on s´a placèc eth nau cementèri, bocard, menes e naua barriada, des de mejans deth sègle XIX, e qu´ère era capèla protectora d´aguest costat èst e dret de Garona. Sabem d´ua restauracion en 1870 mès qu´ei ena darrèra intervencion que perdec era sua antiga proteccion de caudea ena façada principau, com auien abantes totes es bastides. En s. XVII Sant Sebastian (solet) cònste coma ua des quate glèises dera vila, e en s. XVIII se’n parle ja des dus sants dera capèla, protectors extramurs deth pòble, a on arribèc a víuer laguens bera família prauba, en temps dera postguèrra deth passat sègle. En lumedar i a ua epigrafia datada deth 20 mai 1834. Hèsta eth 20 de gèr tostemp.

 

Plaça dera Glèisa

Centre dera vida deth pòble, a on s´amassaue eth Conselh dera Vila, jos er antic om centenari de totes es places majors, entà estacar tant es ahèrs sociaus (matrimònis…) com es ahèrs laboraus (crompavendes, eca.). Aciu i ère era antiga crasta o bailia, e aué ajuntament, datat deth s. XVIII, rebastit ena madeisha epòca. Cremat per accident enes ans quaranta deth passat sègle, auie ena sua façada ua imatge femenina en marme, dab un libe dubèrt, donada ara bailia peth Generau Van Halen, que l´amièc des de Majòrca en s. XIX; desapareishuda des de 1910. Bastida qu´arrecuperèc en aguest sègle eth sòn emplaçament originau, frente ara Pl. Major o dera Glèisa, a on estacauen en ua pèira as lairons, era “petra vindicta”, e a on s´amassaue eth Conselh dera Vila, jos er antic om centenari deth pòble. Part dera antiga hònt de marme desapareishuda se trape laguens dera glèisa.

 

Glèisa parroquiau dera Purificacion.

Sta. Maria de Bossòst qu´ei era mès ben conservada bastida religiosa aranesa, des sègles XI-XII, peth sòn conjunt dera glèisa e campanau, laguens dera Rota Romanica aranesa, Ben Culturau d’Interès Nacionau – Monument Istoric d’ençà der an 2015. Consèrve dus lumedars plan ben decoradi, fresqui gotics, pòrtes de hèr deth vielh cementèri enes absidiòles, bona part der antic còr, ua ròda de campanes fòrça vielha e, sustot, es tèles e passi dera cofradia centenària dera Semana Santa, darrèr pòble aranés en conservar aguesta processon religiosa, d’ençà deth s. XIX, e dilhèu anteriora. Abantes missa gròssa eth 2 hereuèr, era Purificacion de Maria, e ara era missa grana eth 15 agost, qu´ei era hèsta major, era Assompcion de Maria, com tanben le didien ara glèisa des de prumèrs deth sègle XX.

 

Capèla de Sant Ròc

Laguens deth bordalat o vilatge deth madeish nòm, separat encara deth pòble peth costat nòrd enes nomenclatòrs o censi demografics deth s. XIX, en aguest madeish temps que trapam era prumèra referéncia de viatgèrs, francesi e anglesi, que remercauen era quantitat d´exvòts aufridi, e era arribada tradicionau des pelegrins eth dia 16 d´agost, damb es bordons e coquilhes, icònes tant de Sant Ròc com de Sant Jaime. Protector d´epidémies, era sua imatge qu´ère abans sauvada en Çò de Lúcia, era casa fòrta d´aguesta barriada, com tanben dautes imatges dera capèla, e coneishuda enes interrogatòris deth s. XVIII.

 

Capèla de Sta. Eulària

Es rèstes dera capèla ath pè dera Soala Casteràs, jos er antic castèth, qu´ei ua des des sèt protectores dera vila, quate d´ères, com a bastides religioses, que ja cònsten en ua relacion e qüestionaris des sègles XVII e XVIII, e que poderie èster encara mès antiga, segontes era tradicion medievau, ara entrada des fòrts com a proteccion des madeishi. Vesins deth pòble la consagren tanben a Sta. Quitèria. Dus paredaus que quèden ath pè dera madeisha soala, de quan se barraue deth tot aguesta còva, com a clèda tath bestiar e abans com a lòc fortificat o refugi en temps de guèrra.

 

Capèla de Sant Joan Crisòstom

Per èster plaçada a cojant e ena part nauta deth pòble, qu´a patit es lauegi, com eth darrèr en gèr de 1981, en eth temps dera sua advocacion, pera fòrta queiguda dera nhèu pes Pales d´Estiuèra. Aqueth iuèrn sòrt qu´auèren es vesins deth Cap dera Vila, en tot arturar era nhèu pera madeisha capèla, totaument esbauçada, e en arregraïment, es vesins, volentaris toti, que rebastiren era capèla entre es paredèrs, hustèrs e d´auti, entà poder auer era missa com cada dia 27 de gèr. Ua des cinc capèles segontes inventari deth s. XVIII.

 

Capèla de Sant Cerat

Naut de tot deth Cap dera Vila, dilhèu qu´ei era bastida en pè mès vielha des sies qu´entorauen era vila, un cordon espirituau o accion de gràcia, com mos compde era legenda des sies capèles de Bossòst, sèt damb era glèisa; aquera que siguèc era sua foncion protectora mes fin finau qu´arribèc era pèsta e dauti malurs, com es herèbes tifoidees de 1913. Que se puge entara hèsta major, en tot profitar eth sòn mielhor guardader e eth bon temps deth 17 agost. Ua des cinc capèles que nomenten es qüestionaris en s. XVIII.

 

Capèla dera Mair de Diu dera Pietat

Coneishuda en d´auti lòcs com era Vèrge des Nhèus, e aciu Era Pietat, plaçada ara entrada sud deth pòble o gessuda deth Camin Reiau, e que da nòm a ua part deth carrèr Major, qu´ei ua des que patic mès es guèrres com es darrères invasions, en tot èster desafectada e utilisada pes soldats en temps dera Guèrra deth 36 e tanben des maquis en 1944 com a magazèm e codina. Ua des cinc capèles extramurs que gessen enes qüestionaris deth sègle XVIII. Hèsta eth 5 d´agost tostemp.

 

Capèla de Sant Antòni

Era mès aluenhada e dehòra deth pòble, en vielh camin de pujada ath Portilhon, qu´ère tostemp tradicionau anar-i a pè cada 13 junh, e se calie demanar un gojat tàs hemnes non maridades, alavetz que se deishaue un exvòt o tanben era caritat; aué aguesta qu´ei aufrida pera bailia en forma de moscatelh e còca (pan sucrat) consagrat tot per mossen (com enes autes capèles). E qu´ei des deth sòn privilegiat guardadèr ath pòble d´a on trapam es tres prumères imatges dera istòria de Bossòst, tres litografies franceses, en sèpia e en color, de mejans sègle XIX! Non datada ne nomentada, enes interrogatòris de 1789, en roeines a prumeries de sègle XX e restaurada, com eth sòn accés, darrerament.

 

Mapa Rotes

 

Torisme Bossòst

Cerques mès informacion toristica de Bossòst? Tot ara tua man. Vene!

Vene a Torisme Bossòst

Contactar damb Torisme Bossòst

Non dobtes pas en enviar-mos un corrèu electronic entà sollicitar quauqua informacion sus es nòstes rotes o entà díder-mos òla!

torisme@bossost.es